भारत–नेपाल–चीनबीचको त्रिदेशीय साझेदारीबारे बहस सुरु

दृष्टि न्यूज

काठमाडौं, १३ वैशाख । नेकपा एमालेका नेता एवम् नेपाल–भारत प्रवुद्ध समूहका नेपाल तर्फका सदस्य डा. राजन भट्टराईले काठमाडौंमा मात्रै नभएर अब दिल्ली र बेइजिङमा पनि भारत–नेपाल–चीनबीचको त्रिदेशीय साझेदारीबारे बहस सुरु भएको बताएका छन् । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी वैशाख २८ गते हुने भनिएको नेपाल भ्रमणबारे आयोजना गरेको विशेष साक्षात्कारमा नेता भट्टराईले यस्तो बताएका हुन् । 
उनले भने, ‘नेपाल, भारत र चीनबीच त्रिदेशीय साझेदारी हुुनुपर्छ भनेर अब नेपालको राजधानी काठमाडौंमा मात्रै नभएर दिल्ली र बेईजीङमा पनि छलफल हुने भएको छ, भारतीय प्रधानमन्त्री मोदी चीन भ्रमणमा जाँदैहुनुहुन्छ, चीनमा रहँदा मोदी र चीनीयाँ राष्ट्रपति सि जिनपिङबीच नेपालको बारेमापनि चर्चा हुन्छ ।’
भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीको चीन भ्रमण आकस्मिक रुपमा तय भएको उल्लेख गर्दै उनले भने, ‘मोदीजीको चीन भ्रमण ७÷८ दिनको छोटो समयमा एक्कासी तय भएको हो, उहाँ एक किसिमले भन्ने हो भने नाटकीय किसिममा चीन जाँदैहुनुहुन्छ, हुन त यसअघि उहाँ आउने जुनमा चीन जाने तयारी भएको थियो, तर आफ्नो राष्ट्रलाई हितमा राखेर उहाँ एक्कासी चीन जाँदैहुनुहुन्छ ।’
भट्टराईले भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीको नेपाल भ्रमण धार्मिक र साँस्कृतिक नभएर राजकीय भ्रमण हुने स्पष्ट पारे । उनले थपे, ‘उहाँ प्रधानमन्त्री भएपछि तेस्रो पटक नेपाल भ्रमणमा आउँदैहुनुहुन्छ, नेपाल–भारतबीच रहेका सबै खाले अविश्वास अब पूर्ण रुपमा हट्ने मैले विश्वास लिएको छु, यसअघि हाम्रो प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली भारत भ्रमणमा जाँदा द्धिपक्षीय सम्बन्धमा देखिएका अविश्वास हटेका छन्, अब मोदीजी आउँदा अविश्वास पूर्ण रुपमा हट्छ ।’
नेपाल र भारतबीच यसअघि थुप्रै सन्धि तथा सम्झौता भएको उल्लेख गर्दै उनले अब ती सम्झौताहरु कार्यान्वयनको चरणमा अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिए । भट्टराईले भने, ‘दुई देशबीच भएका सम्झौताहरु तत्काल कार्यान्वयन गर्नुपर्छ, सानातिना कुराहरुमापनि हामीले ध्यान दिनुपर्छ, बाढी आउँदा स्थापना गरिएका विराटनगरमा स्थापना गरिएको कार्यालय हटाउन भारतीय पक्षले ढिलाई गरिरहेको छ, यस्ता कुरामापनि ध्यान जानुपर्छ ।’ 
त्यस्तै ग्याँस बुलेटहरु नेपाल ल्याउन नदिईएको उनको गुनासो थियो । उनले भने,‘यस्ता कुरामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ, त्यस्तै नेपालमा एउटामात्रै एयर रुट छ, हामी हवाई क्षेत्रमा सेवा विस्तार गरिरहेका छौं, हामीलाई अझै दुईदेखि तीन वटा हवाई रुट चाहिएको छ, भारतले अनुमति दिनुपर्छ, सन् २०१४ मा नै भएको विद्युत व्यापार सम्झौता (पिटीए) भएको छ, त्यसमा पनि ध्यान दिनुपर्छ ।’ हुलाकी राजमार्गदेखि अन्य महत्वपूर्ण सम्झौताहरु कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा उनको जोड थियो । 
भट्टराईले यी कुराहरुमा राजनीतिक तहमा कुनै समस्या नभएपनि कार्यान्वयन गर्ने स्थानमा रहेका व्यूरोक्र्याटिक लेभलमा पनि यसलाई गम्भिर रुपमा अघि बढाउनेगरि छलफल गर्नुपर्ने सुझाए । त्यस्तै उनले नेपाल–भारतबीच रहेका असमान सन्धि तथा सम्झौतालाई समयसापेक्ष बनाउनेबारे द्धिपक्षीय रुपमा उच्च तहमा छलफल भैरहेकोले सोही छलफललाई सहयोग पुग्नेगरि प्रवुद्ध व्यक्ति समूहले काम गरिरहेको जनाए ।
नेपालको विदेश नीतिमा नयाँ आयाम सुरु भएको भट्टराईको विश्वास छ । उनले भने,‘बदलिँदो विश्व परिस्थिति अनुसार नेपालले पनि आफूलाई कसरी अगाडि बढाउने भन्नेबारे लागिपरेको छ, अहिलेको कुटनीति परम्परागत कुटनीतिभन्दा पृथक छ, बदलिँदो र गतिशिल विश्वसामू नेपालले आफ्नो देशको हितलाई केन्द्रमा राखेर आफ्ना गतिविधिहरु चाल्छ, हामी अहिले कुटनीतिको नयाँ चरणमा छौं।’ 
नेता भट्टराईले नेपालमा राजनीतिक अस्थिरता अन्त्य भएको, संक्रमणकालिन अवस्था समापन भएकोले अहिले सहज वातावरण रहेको स्पष्ट पारे । उनले भने,‘हामीले उचित सहयोग लिएर समृद्धिको बाटोमा अघि बढ्ने समय आएको छ, धेरै लामो समयपछि आएको यो अवसरलाई सही सदुपयोग गर्न सकियो भने धेरै ठूलो फड्को हान्न सकिन्छ, यदि अवसर गुम्यो भने पछाडी पर्न सकिन्छ ।’
यसअघि भारत र चीनबीच नजानिँदो प्रतिष्पर्धा रहेको बताउँदै उनले भने, ‘अहिले दुवै देशबीचको सम्बन्ध सुध्रिने बाटोमा गैरहेकको छ, नेपाल–चीन–भारतबीचको सहकार्यबारे अहिले भारत सकारात्मक बनेको छ, यो खुशीको कुरा हो, हामीले दुवै छिमेकीहरुसँग लाभ लिन सक्नुपर्छ ।’

Related News